VR-beleving helpt mantelzorgers en zorgprofessionals dementie beter te begrijpen

Hoe voelt het om dementie te hebben? Voor veel mantelzorgers en zorgprofessionals is dat moeilijk voor te stellen. Een Virtual Reality (VR)-ervaring zoals Into D’mentia probeert daar verandering in te brengen. Door deelnemers letterlijk in de belevingswereld van iemand met dementie te plaatsen, ontstaat meer inzicht in wat mensen met dementie dagelijks ervaren.

Nieuw onderzoek van de Open Universiteit (OU) laat zien dat deze ervaring niet alleen leidt tot meer begrip, maar ook tot veranderingen in de manier waarop mensen communiceren met iemand die dementie heeft.

Wat is Into D’mentia?

Into D’mentia is een VR-simulatie waarin deelnemers ervaren hoe iemand met dementie de wereld kan beleven. Tijdens de simulatie worden situaties nagebootst die verwarring, onzekerheid en overprikkeling kunnen veroorzaken. Het doel is om mantelzorgers, familieleden en zorgprofessionals meer inzicht te geven in de uitdagingen waarmee mensen met dementie dagelijks te maken hebben.

Het onderzoek

Tussen september en december 2025 werden 23 casemanagers dementie en mantelzorgers van mensen met dementie geïnterviewd over hun ervaringen met de VR-simulatie. De onderzoekers wilden weten welke inzichten deelnemers opdeden, hoe zij deze inzichten in de praktijk toepassen en of de simulatie invloed had op communicatie en besluitvorming rondom dementiezorg.

De belangrijkste uitkomst van het onderzoek is dat deelnemers na de simulatie beter begrepen hoe iemand met dementie de wereld ervaart. Veel deelnemers herkenden situaties uit hun eigen leven.

Aanleiding om anders naar het eigen gedrag te kijken

Veel deelnemers gaven aan dat de ervaring hen aan het denken zette over hun eigen manier van omgaan met mensen met dementie. Mantelzorgers en zorgprofessionals realiseerden zich bijvoorbeeld vaker hoe snel zij geneigd zijn taken over te nemen of beslissingen voor iemand te maken. Wat bedoeld is als hulp, kan door iemand met dementie soms juist als verwarrend of frustrerend worden ervaren.

Voor een aantal mantelzorgers had de simulatie nog een extra effect: zij kregen meer inzicht in hun eigen situatie. Sommigen realiseerden zich beter hoeveel energie de zorg voor hun naaste kostte en gingen nadenken over hun eigen grenzen. Ook bleek dat de ervaring kon helpen om binnen families meer begrip te creëren.

Betere communicatie met mensen met dementie

Volgens veel mantelzorgers lag de grootste verandering in de manier waarop zij communiceren. Na de simulatie gingen zij bijvoorbeeld:

• eenvoudigere woorden en zinnen gebruiken;
• meer geduld tonen;
• minder corrigeren;
• beter letten op wat iemand nog wel kan begrijpen.

Daarnaast werden deelnemers zich bewuster van hoe het voelt wanneer anderen over je praten terwijl je aanwezig bent. Veel deelnemers gaven aan dat zij hier sindsdien meer rekening mee houden.

Casemanagers gebruiken de simulatie als gesprekshulpmiddel

Voor casemanagers blijkt Into D’mentia meer te zijn dan alleen een leerervaring. Veel casemanagers gebruiken situaties uit de simulatie tijdens gesprekken met mantelzorgers. Door terug te verwijzen naar herkenbare scènes kunnen zij gemakkelijker uitleg geven over bepaald gedrag van mensen met dementie en samen zoeken naar passende manieren om hiermee om te gaan.

Hierdoor fungeert de simulatie als een praktisch hulpmiddel binnen de begeleiding van gezinnen die met dementie te maken hebben.

Conclusie: meer begrip, betere communicatie

De onderzoekers concluderen dat Into D’mentia een waardevolle bijdrage levert aan de dementiezorg. De VR-simulatie helpt mantelzorgers en zorgprofessionals niet alleen om dementie beter te begrijpen, maar ook om zich beter in te leven in de persoon achter de aandoening. Dat vergroot het begrip binnen families en zorgteams en draagt bij aan betere communicatie met én over mensen met dementie.

Hoewel de simulatie weinig invloed lijkt te hebben op grote zorgbeslissingen, blijkt zij vooral waardevol als hulpmiddel om bewustwording, empathie en reflectie te stimuleren.

Dit onderzoek werd – in het kader van een Masterthesis – uitgevoerd door onderzoekers van de Open Universiteit . De resultaten zijn gebaseerd op interviews met 23 mantelzorgers en casemanagers die eerder deelnamen aan de Into D’mentia VR-simulatie.